Wat is adoptie?

Ieder kind heeft recht om op te groeien in een gezin. Dat is vastgelegd in de Internationale Verklaring van de Rechten van het Kind. Adoptie kan een mogelijkheid zijn om een kind dat niet bij zijn geboorteouders op kan groeien, toch een gezin te bieden. Pas als duidelijk is dat een kind niet door naaste familieleden kan worden opgevangen en er ook in het eigen land geen geschikt pleeg- of adoptiegezin is, komt adoptie naar het buitenland als mogelijkheid in aanmerking.

Adoptie is letterlijk het aannemen van een kind. Het belangrijkste kenmerk van (volle) adoptie is dat de familieband met de geboorteouders door de adoptie verbroken wordt. Een adoptiekind is dus na het adoptievonnis van de rechter het kind van zijn adoptieouders. Er ontstaat een nieuwe, juridische familieband, met alle rechten en plichten die daarbij horen.

Volle en gewone adoptie

In België bestaan er twee soorten adoptie: een volle en gewone adoptie. Bij een volle adoptie krijgt het kind (en zijn afstammelingen) dezelfde rechten en plichten als was het kind geboren uit de adoptieouder(s). De wettelijke band met de oorspronkelijke ouder(s) wordt dan volledig verbroken. Deze vorm van adoptie is enkel mogelijk bij minderjarigen. De gewone adoptie creëert tussen het kind en de adoptieouders dezelfde band als bij een volle adoptie, maar het kind behoudt ook rechten en plichten in zijn oorspronkelijke familie.

Adoptie van een gekend en ongekend kind

De meeste kandidaat-adoptieouders starten een adoptieprocedure zonder te weten welk kind ze zullen adopteren. Dat noemen we de adoptie van een ongekend kind. Je kan echter ook een gekend kind adopteren, bijvoorbeeld uit de familie. Het gaat dan om stiefkinderen, nichten, neven,… 

Gesloten en open adoptie

Bij interlandelijke adoptie is er meestal sprake van gesloten adoptie. Bij gesloten adopties worden de banden en contacten tussen het kind en de geboorteouders volledig doorgesneden. Gegevens over de geboorteouders worden opgeborgen in een dossier dat zonder hun toestemming niet voor het kind toegankelijk is.
Bij open adoptie hebben de geboorteouders een stem bij het bepalen van de keuze van de adoptieouders voor hun kind. Ook na het afronden van de adoptieprocedure blijven ze in beeld. Er is geregeld contact met het kind en zijn adoptieouders, soms nemen de geboorteouders zelfs een deel van de opvoeding van het kind voor hun rekening. Open adoptie is eenvoudiger te realiseren bij binnenlandse adoptie dan bij interlandelijke adoptie. Net als in veel landen is open adoptie in België wettelijk gezien niet mogelijk.

Interlandelijke en binnenlandse adoptie van een ongekend kind: wie doet wat?

Het VCA is de dienst binnen Kind en Gezin die optreedt als Vlaamse centrale autoriteit inzake adoptie.
Om een minderjarige te mogen adopteren moet je een voorbereiding volgen. Deze voorbereiding wordt georganiseerd door Steunpunt Adoptie. Vervolgens moet je geschikt verklaard worden door de familierechter. Met het positief vonnis kan je naar een dienst gaan die de adoptie bemiddelt of je kiest voor een zelfstandige adoptie.
Binnenlandse adoptie wordt in Vlaanderen opgevolgd door Adoptiehuis.
Buitenlandse adoptie wordt in Vlaanderen opgevolgd door drie diensten: Het Kleine Mirakel, Ray of Hope en FIAC.
De laatste jaren is er een dalende trend in het aantal adopties dat plaatsvindt. In de activiteitenverslagen van VCA kan je een overzicht terugvinden.

De adoptiedriehoek

De drie partijen die betrokken zijn bij adoptie: de geboorteouders, de geadopteerde en de adoptieouders, worden ook wel de adoptiedriehoek genoemd. Vroeger lag het accent bij adoptie op het verbreken van banden en contact. Nu krijgt het verbinden meer nadruk. De adoptiedriehoek is door de aandacht voor openheid bij adoptie steeds minder alleen maar een theoretisch model. Steeds vaker hebben de leden van de adoptiedriehoek contact met elkaar.

Gebaseerd op: SAV, Nederland.