Cultuur voor de allerjongsten

Elk kind, hoe jong ook, heeft recht op kunst en cultuur. Baby’s en peuters (0 tot en met 3 jaar) zijn net als oudere kinderen en volwassenen in staat om plezier te beleven aan kunst en cultuur. Kunst en cultuur verrijken de leefomgeving van jonge kinderen, zorgen voor verbondenheid en kunnen ook een drijvende kracht zijn voor hun ontwikkeling en bijdragen aan hun welbevinden en betrokkenheid. 

We willen dat álle kinderen kunnen genieten van kunst en cultuur, om te vermijden dat er, ook op deze jonge leeftijd al, een sociale kloof inzake cultuurparticipatie zou ontstaan. Daarom is het belangrijk dat professionals en organisaties die jonge kinderen en hun gezinnen bereiken (kinderopvang, Huizen van het Kind en partners, sociaal-culturele organisaties als over lokale besturen, buurtwerkingen, …) hierop inzetten. 

Met dank aan Musica, De Spiegel, Compagnie Gorilla en Klankennest voor het gebruik van hun mooie beelden op beide filmpjes. 

In de kijker

Hecultuur voor de allerjongstet departement Jeugd, Media en Cultuur, de VVSG en het Agentschap Opgroeien werkten samen aan een gemeenschappelijke visietekst over Cultuur bij de allerjongsten.

Waarom is cultuur ook voor deze doelgroep belangrijk?
Aan de slag

Wat kan je zelf doen?

Je kan jonge gezinnen op verschillende manieren in contact brengen met cultuur: 

  • Organiseer zelf activiteiten, zoals het inrichten van een leeshoek, het organiseren van workshops, het programmeren van een voorstelling of een museumbezoek ... Door in eigen huis activiteiten te organiseren, kunnen kinderen en hun ouders in een veilige context cultuur beleven. Er samen op uittrekken verlaagt voor heel wat jonge gezinnen dan weer de drempel om een museum, een cultureel centrum of de bibliotheek te bezoeken. Voor het organiseren van activiteiten kan je samenwerken met een culturele partner. Onder de hoofding 'Wat moet je weten ?' vind je een overzicht van het cultuuraanbod in jouw buurt en organisaties die je kan inhuren en vind je organisaties die je kunnen ondersteunen of begeleiden bij het ontwikkelen van een (nieuwe) activiteit. Ga ook eens kijken op speelbank.beeen online database waarop je speelactiviteiten en speelhoeken kan opzoeken voor kinderen van 0 tot 6 jaar. Je kan er ook zelf speelactiviteiten/hoeken toevoegen en tal van leuke speeltips vinden. Cultuurtips vind je door 'Cultuurparticipatie' als trefwoord in te geven bij de speelactiviteiten.  
  • Communiceer over het lokale cultuuraanbod, zodat àlle ouders de mogelijkheden leren kennen in hun buurt.  Via de tools van publiq kan deze informatie zowel offline (in fysieke vorm) als online aangebonden worden:

    • UiTPAS: Ga na of je stad, gemeente of regio gebruik maakt van de UiTPAS. Dit is een spaar- en voordelenprogramma dat vrijetijdsparticipatie stimuleert.
    • UiT-tips in een display in je Huis van het Kind: Naast de online UiT-agenda kan je ook offline je aanbod bekend maken door gebruik te maken van een display en 'tipblaadjes'. Via een display kan je een selectie uit je cultuur- en vrijetijdsaanbod in de kijker zetten.
    • Online UiT-agenda op je website: Kind en Gezin, EXPOO en vzw Publiq bieden elk Huis van het Kind de mogelijkheid een UiT-kalender op maat te implementeren op hun website. Zodat gezinnen nog makkelijker de weg vinden naar het aanbod van het Huis van het Kind en partners. (De instap is volledig gratis !)
  • Leid/begeleid gezinnen naar het aanbod kunst en cultuur, zodat alle kinderen en gezinnen kunnen genieten van kunst en cultuur. Hiervoor is samenwerking tussen verschillende organisaties op lokaal niveau cruciaal.
Ontdek ook dit thema
Wil je meer informatie over dit thema ?

Contacteer Ivan Pauwels

In co- creatie met het departement Cultuur, Jeugd en Media
logo cultuur jeugd sport
Wat is de meerwaarde van samenwerking voor dit thema ?
Inspirerende voorbeelden uit de praktijk

Samenwerkingen tussen cultuur en welzijn

  • PIEP! (video klein_kunst): PIEP! laat kinderen van 0 tot 4 jaar proeven van theater, dans, muziek, mooie boeken, prikkelende workshops en meer. Het is een samenwerking van stad Leuven en Huis van het Kind Leuven. PIEP werkt ook structureel samen met verschillende cultuurorganisaties in de stad (30CC, de Bib Leuven, STUK en M-Museum). 
  • Musica – tafelmuziek [video]: Tafelmuziek is een coachingtraject van Musica waarmee het muzikaal leren en spelen een plaats willen geven in de dagelijkse routine van het kinderdagverblijf. Het project werd in 2015 opgestart i.s.m. Erasmushogeschool Brussel - Pedagogie van het jonge kind. In 2016 en 2017 kregen werknemers van Campus O3 in Genk en de stedelijke crèches in Antwerpen een intensief traject voorgeschoteld met vorming op maat en coaching op de werkvloer.
  • Villa Tuur – Huis van het Kind in de bibliotheek (vlog): Villa Tuur (Huis van het Kind Destelbergen) maakte een vlog over het samenwonen en -werken met de bibliotheek.
  • Samenwerking De Spiegel, Dienst Kinderopvang Gent, Bijloke en VCOK (fotoverslag):  Samen met hun ouders of begeleiders van de crèches en kinderdagverblijven konden de allerkleinsten genieten van een ontdekkingstocht in een wonderbaarlijke muzikale tuin gebouwd door De Spiegel.

 

Interessante websites

Informatief:

  • Ellen Rutgeers schreef voor Kiddo het artikel '7 tips voor cultuurpret' over hoe te zorgen voor een geslaagde cultuuractiviteit. 
  • Onderzoek Jong geleerd, jong gedaan: een samenvatting van een onderzoek naar cultuureducatie- en participatie bij kinderen van 0 tot en met 6 jaar (Vermeersch L. et al. (2018))
  • Kiddo-artikel: ‘Wat betekent kunst voor jonge kinderen’: Caroline Boudry en Liesbeth Lambert (VBJK-collega’s) en Annelies Roelandt (educatief medewerker VCOK) vertellen in dit Kiddo-artikel wat kunst en cultuur voor jonge kinderen kan betekenen.
  • Klein_Kunst: het verslag van de studie- en inspiratie dag rond cultuur voor de allerjongsten, Kiddo-dag van 10 oktober 2018.  

Methodieken en materialen:

  • Kunstmusea. Ook voor de allerkleinsten:  Een manifest dat musea aanspoort om zich ook tot de allerkleinsten te richten in hun werking. Van FRAJE (Chavepeyer I. & Fallon C.), vertaald naar het Nederlands door FARO, het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed.
  • Kunstogen: Een toegankelijk kijk- en leesboek dat impulsen geeft aan ieder die met kinderen het avontuur van kunst beleven wil aangaan.
  • Kunst voor beginners - Natuur & Dieren:  twee beeldwoordenboeken voor peuters met meer dan twintig afbeeldingen van kunstvoorwerpen uit de collectie van The British Museum.
  • Ontvlambare vingers, een handleiding om te verdwalen: een handleiding om kunstzinnig en filosofisch te werken met kinderen vanaf 1 jaar.
  • Crushiform, Colorama:  Colorama is een 280 pagina's tellend prentenboek voor alle kinderen en volwassenen die van kleuren houden. Dit boek helpt om de nuances te leren zien en de verschillen te benoemen.
  • Speelbank.be is een initiatief van de VVSG en Diverscity. Hun brochure Kunst en cultuur in de kinderopvang bevat  tips voor een cultureel aanbod voor de kinderopvang, redenen waarom dit aanbod je kinderopvang verrijkt en met een zelftest om te zien hoe jouw opvang op dit vlak scoort. 
Informatie voor ouders op Groeimee.be

Groeimee.be is een website van EXPOO en Opgroeien, samen met een netwerk van experten. Je vindt er betrouwbare info over opvoeden en opgroeien.

Eén van de thema's op de Groeimee- site is Voorlezen.