Pre- en perinataal aanbod in je Huis

Het belang van ouders reeds in de zwangerschap te ondersteunen is duidelijk. Wat is kwaliteitsvol aanbod en welke partners kunnen hier een bijdrage leveren?

Uit de bevraging van de Huizen van het Kind van 2016 bleek een groot enthousiasme rond het thema pre- en perinataal aanbod. 75% van de Huizen van het Kind gaven aan zich te (willen) richten op aanstaande gezinnen.

Tijdens de 2 thematafels werden verscheidene vragen opgelijst aan de hand van post-its.

De vragen konden geclusterd worden in 4 thema’s:

  • Partners
  • Doelgroep
  • Samenwerking/netwerking
  • Aanbod

Partners:

Mogelijke PARTNERS in een perinataal netwerk:

Sociale diensten, maatschappelijk werkers, ziekenhuizen, huisartsen, mutualiteiten, zelfstandige vroedvrouwen, CKG’s, BKO, Pleegzorg, gezinszorg/kraamzorg, K&G, ECK, SEL, OCMW’s, KO, buurtcentra, thuisbegeleidingsdiensten, apothekers(kring), kinderartsen, lokaal multidisciplinair netwerk, privé-initiatieven

Ervaringen uit de praktijk:

  • Vroegtijdige preventie kan via huisartsen en gynaecologen. In Geraardsbergen vragen de gynaecologen van het ziekenhuis aan elke zwangere waar ze contact mee hebben, of ze contact met K&G wensen. Bij kwetsbare gezinnen pakt men dit iets meer sturend aan: ‘Mogen we je contactgegevens doorgeven?’. Doorverwijzing wel levend houden door het af en toe terug te bespreken.
  • Ziekenhuizen zijn ook vaak betrokken (via hoofdvroedvrouw of hoofd sociale dienst bv). Maar: taal is een barrière voor ziekenhuizen. Men beperkt zich dan tot het puur medische. Doelgroep anderstaligen zijn daardoor in ziekenhuizen meest kwetsbaar.
  • K&G is voor partners vaak het eerste aanspreekpunt.
  • Vanuit Sociale dienst OCMW bereik je minder zwangeren. Sociaal werkers van het Sociaal Huis verwijzen vaak door.
  • Agentschap Integratie en Inburgering kan ook belangrijke partner zijn. Sinds kort in elke provincie + BHG een huis.
    • Denken graag mee na over hoe ze de doelgroep tot in het HvhK krijgen
    • Kunnen huisartsenverenigingen aanspreken
    • Hebben tools rond duidelijke taal, tolken…
    • Geven vormingen over cultuursensitieve taal en communicatie
    • Kunnen aan toeleiding doen, nieuwkomers passeren bij hen
    • Kunnen organisatie lokaal komen voorstellen
    • Juridische dienstverlening
    • Contactgegevens via www.integratie-inburgering.be/contact
  • Klein of groot starten ovv partnerschap? Indien groot, voelt men zich achteraf niet zo ingehaakt. Men kan altijd achteraf opsplitsen in werkgroepen.
  • Het is moeilijk om een groot perinataal netwerk uit te bouwen als het HvhK zelf nog klein is. Maar niet iedereen die deel uitmaakt van het perinataal netwerk, hoeft ook in het HvhK te zitten.

 

Doelgroep:

De perinatale netwerken willen zich richten tot alle aanstaande gezinnen, met extra aandacht voor de meest kwetsbare gezinnen. Het bereiken van kwetsbare gezinnen blijft echter een hekel punt.

Ervaringen vanuit de praktijk:

  • Hoe staan zelfstandige zorgverstrekkers t.a.v. zorgverstrekking aan kwetsbare groepen? Open communicatie hierover is belangrijk.
  • Kwetsbare gezinnen vragen meer tijd. Vroedvrouwen hebben nood aan intervisie rond kwetsbare groepen. Vanuit ECK kan daaraan meegewerkt worden.
  • ECK Kraamzorg probeert te sensibiliseren op dat vlak. Proberen vroedvrouwen/kraamverzorgers samen te brengen en bepaalde thema’s te agenderen.
  • In Gent is er in februari een uitwisselingsmoment geweest met lokale partners rond kwetsbare zwangerschappen. In najaar waarschijnlijk zelfde initiatief in Eeklo. Positieve gevolgen als mensen mekaar gewoon al kennen.
  • Waar bereik je kwetsbare gezinnen? Naar bepaalde plekken gaan, de mensen aanspreken en de dag zelf of de dag ervoor nog eens bellen.
  • Hoe verschillende doelgroepen bereiken? Diversiteit in aanbod, bv in weekend, op een avond, overdag, tijdens de week… De verschillende doelgroepen samenbrengen kan verrijkend zijn.
  • In buurtcentra heb je maatschappelijk werkers die samen met huisarts en vroedvrouw mooie dingen kunnen bereiken. Want zelfstandige vroedvrouwen worden inderdaad niet betaald voor extra zorg.
  • In Leuven heb je het Parelnetwerk: om de zoveel tijd zitten betrokkenen samen, cases worden besproken.
  • Vanuit K&G wordt bekeken hoe de ongelijkheid in zorgverstrekking bij kinderen van -9 maanden tot 6 jaar aangepakt kan worden. Belangrijk dat alle betrokkenen zich engageren in ZORGTRAJECT. In de huidige situatie zien we dat afstemming beter kan, en de manier van financiering de samenwerking niet bevordert. Hoe krijgt zo’n financiering best vorm + wat moet er in zo’n zorgtraject zitten? Wat moet er wanneer gebeuren? Moet altijd lokaal uitgewerkt worden. Hopelijk voor eind van het jaar nog mogelijk om samen te komen met RIZIV en andere betrokken actoren.

 

Samenwerking/netwerken:

Vragen die leven:

  • Hoe begin je eraan?
  • Hoe zorg je dat er voldoende wordt afgestemd tussen de verschillende zorgverstrekkers?
  • Wat met beroepsgeheim?
  • Keuzevrijheid ouders/open samenwerking is belangrijk. Ouders zouden op de hoogte moeten zijn/gebracht worden van alle actoren.

Ervaringen uit de praktijk:

  • Voor kleinere gemeentes kan intergemeentelijk samenwerken voordelen hebben. Er hoeft daarom geen samensmelting van de Hvhk te zijn; er kan gewoon samengewerkt worden rond perinatale netwerken. Vb. Prenatale netwerk HvhK Ieper en Poperingen
  • ECK Hasselt brengt 1 keer per jaar verschillende perinatale netwerken uit verschillende regio’s samen. Zo kunnen ze mekaar inspireren.
  • Hoe betrek je gynaecologen en huisartsen? Sommigen stappen er persoonlijk naartoe. Persoonlijke contacten zijn belangrijk! Via contactpersonen in de ziekenhuizen kan ook contact gelegd worden met de artsen. Artsen worden uitgenodigd voor vergaderingen, maar komen niet; ze ontvangen dan wel het verslag.
  • Voorbeelden van SAMENWERKING:
    • Prenatale infosessies: deel vanuit ziekenhuis en deel door zelfstandige vroedvrouwen.
    • Bollebuikproject in Ninove: vrijwilligers worden aangestuurd door OCMW
    • Spreekuur door een vroedvrouw van Kraamvogel (geen medische consultatie): zo bereik je gemakkelijker kwetsbare gezinnen., minder via workshops
    • In Genk prenatale cursus, samenwerking tussen zelfstandige vroedvrouwen, Wit-Gele Kruis, K&G… Vanuit Opvoedingswinkel worden kwetsbare gezinnen toegeleid. Deelnemers betalen met klevertjes (derdebetalerssysteem).
    • Het netwerk in Gent is niet echt op doelpubliek gericht, maar op partners. Omdat het zo belangrijk is om mekaar goed te kennen. Men probeert zoveel mogelijk zaken structureel in te bedden. Idem in Mechelen: perinatale lunch voor partners om mekaar beter te leren kennen.Gebeurt om de 3 maanden.
  • In HvhK Ieper en Poperinge komt men slechts 1 keer per jaar met de grote groep samen. Tussendoor komt men voornamelijk ikv werkgroepen samen. Voorbeelden van werkgroepen:
    • Vorming en infomomenten: overzicht krijgen en maken
    • Netwerken en doorverwijzen: elkaar leren kennen en gynaecologen en huisartsen overtuigen om goed door te verwijzen
    • Gezinsplanning en anticonceptie

 

Aanbod:

Als netwerk is het nuttig om concrete acties op touw te zetten, leuke dingen te doen, zodat men niet het gevoel heeft dat er niets gebeurt in een netwerk, bv:

  • Door OCMW werd poedermelk aangekocht, en uiteindelijk ook afkolfmachines terugbetaald
  • Ruilwinkels voor zwangerschapskledij
  • Dansen met papa’s
  • Baby’s in de draagdoek
  • Kindercarrousels: mekaar ontmoeten, bewegen met baby’s en peuters, gratis ontbijt, veel kansarmen
  • Spots op Ukkies: ludieke events door verschillende diensten voor kinderen, bv gratis drankje met pannenkoek, mekaar ontmoeten
  • EHBO lokt ook veel mensen
  • Spiralen verdelen (Gent en Menen bv), in poperinge betaalt men ze terug
  • Door ECK Volle Maan - Brussel werd een cultuursensitieve koffer rond anticonceptie gemaakt, die aangekocht of gehuurd kan worden
  • Regioteam Brussel heeft gewerkt rond bespreekbaar maken van ongeplande geboortes/anticonceptie; zijn momenteel expertise aan het delen met andere PTO’s in Vlaanderen
  • Infosessies K&G ‘Kind op komst’
  • Project Gent ‘Buddy’s aan de wieg’: studenten vroedvrouw die in keuzejaar bij wijze van stage ondersteuning kunnen bieden aan kwetsbare gezinnen: luisterend oor, praktische zaken, meegaan naar gynaecoloog…
  • In Ninove gebeurt iets gelijkaardigs met vrijwilligers. OCMW-medewerker coacht vrijwilligers.
  • In Brussel werkt men af en toe samen met Erasmushogeschool
  • In Antwerpen met Thomas Moore en Erasmus
  • Fototentoonstelling door Peruviaanse vrouw over zwanger worden in een ander land zonder eigen moeder of familie om op terug te vallen. Info bij: evelien.dejaegher@integratie-inburgering.be