Alleenstaand, maar niet moederziel alleen.Een onderzoek naar de invloed van informele sociale steun op de mate van opvoedstress van alleenstaande moeders
Auteur: E. Blaauw
Op basis van de assumptie dat alleenstaande moeders gebaat zijn bij een sociaal netwerk dat in hoge mate sociale steun genereert als buffer voor opvoedstress, is in dit onderzoek getest of informele sociale steun van invloed is op de mate van opvoedstress bij alleenstaande moeders. Hiervoor zijn de gegevens van 326 alleenstaande moeders geanalyseerd, deze data waren afkomstig uit de dataset ‘Opvoeden in Nederland’ van het SCP (2011). De resultaten laten zien dat alleenstaande moeders meer opvoedstress ervaren dan samenwonende moeders, echter de hypothese dat een hoge mate van sociale steun de mate van opvoedstress kan verminderen is niet juist gebleken. Sterker nog, het verband is omgekeerd: hoe meer emotionele steun alleenstaande moeders ontvangen, hoe meer opvoedstress zij ervaren. Praktische steun bleek niet van invloed te zijn op de mate van opvoedstress en er is ook geen interactie-effect met inkomen gevonden. Een mogelijke verklaring voor de omgekeerde relatie tussen emotionele steun en opvoedstress, is dat moeders die meer opvoedstress ervaren eerder actief op zoek gaan naar sociale steun uit hun netwerk. Dit vereist echter persoonlijke coping bronnen, zoals assertiviteit, waarover niet alle alleenstaande moeders beschikken. Wat precies de invloed is van persoonlijke coping bronnen, zou vervolg-onderzoek moeten uitwijzen. Verdere analyses hebben uitgewezen dat een goede relatie met de eigen ouders de opvoedstress van alleenstaande moeders wel kan verminderen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat ouders in veel gevallen fungeren als een soort vangnet voor hun kinderen, waardoor zij het gevoel hebben hier altijd op terug te kunnen vallen. Dit onderzoek levert een drietal praktische beleidsimplicaties op:
- Richt je in opvoedingsondersteuning op ontmoeting en niet per se op opvoed-gerelateerde zaken;
- Zet in op een versterking van persoonlijke coping bronnen van alleenstaande moeders;
- Stimuleer en faciliteer intergenerationeel (ouder)contact: Verbeter deze relaties waar mogelijk en werk aan een beter imago en meer gemende generatieactiviteiten.
Vervolgonderzoek zou zich, naast onderzoek naar de invloed van persoonlijke coping bronnen, kunnen richten op de specifieke behoeftes in sociaal contact van alleenstaande moeders.
