Analyse van het agressieve gedrag

Om effectief te kunnen behandelen is het nodig om met de betrokken partijen een gesprek te voeren over het probleemgedrag en het gewenste gedrag in de toekomst en een duidelijk zicht te krijgen de functie of betekenis van het agressieve gedrag.

Voorbereidend aan een gesprek met de ouders kunnen hun opvoedingsvaardigheden met de Schaal voor Ouderlijk Gedrag (SOG, Van Leeuwen,) in kaart gebracht worden. In het gesprek kunnen de opvoedingsvaardigheden en de interactie tussen ouder en kind verder bevraagd worden. Hierbij is het belangrijk om te peilen naar de betrokkenheid tussen ouder en kind, is er sprake van een warme band ondanks het frequente moeilijke gedrag. Hoe reageren ouders als het kind al een beetje gewenst gedrag stelt, kunnen ze hier gepast aandacht aan geven? Verder dient ook nagegaan te worden hoe ouders reageren op het storende of ongewenste gedrag. Gelden er duidelijke regels en afspraken ivm gewenst en ongewenst gedrag, welk gedrag negeren ze, wordt er consequent opgetreden.

Voor we starten met de aanpak van het gedrag is het zinvol om goed te observeren. Het moeilijke gedrag wordt in verschillende situaties objectief (zoals gezien door een camera) en in concrete gedragstermen genoteerd. Spuwen, schoppen en met de deuren slaan is een meer werkbare omschrijving dan agressief gedrag.

Het typisch gedrag, wat er op volgt en de uitlokkende factoren geven een zicht op de leerprocessen die meespelen en het gedrag mogelijks in stand houden.

Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van een functionele analyse bij pro-actieve agressie. Een functie-analyse (volgens ABC-model) van het typische ongewenste gedrag kan inzicht geven in patronen die het negatieve (agressieve) gedrag in stand houden en/of uitlokken. In dit model wordt informatie verzameld over de relatie tussen antecedenten, het gedrag en de consequenties. Cruciaal hierbij zijn de reacties op het agressief gedrag (C-kolom) zoals blijkt in onderstaand voorbeeld. Deze consequenties worden met behulp van de leerwetten geanalyseerd. Uit de analyse kan blijken dat agressief gedrag vaak positief bekrachtigd wordt. Dan heeft het kind vooral geleerd dat agressief gedrag of dwinggedrag loont.

Een betekenisanalyse kan reactief agressief gedrag verduidelijken nadat eerst heel wat observaties werden uitgevoerd in typische situaties waarbij het agressieve gedrag zich voordoet. De informatie verkregen tijdens het verkennend gesprek met de ouders waarbij gepeild wordt naar de ouder-kind relatie kan ook helpen om de betekenisanalyse uit te voeren. In deze analyse is vooral de kolom van de uitlokkende factoren (A-kolom) waaronder ook het gevoel en gedrag van het kind kan ondergebracht worden erg belangrijk. Deze kolom geeft een zicht op het geprikkelde basisschema als ‘ik ben de moeite niet’ dat reeds gevormd werd op basis van een resem negatieve ervaringen en dat op zijn beurt een agressieve uitval uitlokt.

 

go to top